Overslaan en naar de inhoud gaan

Rode boerenzakdoek

Een deel van de tijdelijke expositie van de rode boerenzakdoek in het Fries Landbouwmuseum. Links hangen twee zakdoeken in een lijst, aan de rechterkant zijn twee panelen te zien met een verzameling van zakdoeken erop.

In november 2023 heeft Fred Snip uit Bergen (NH) zijn verzameling geschonken aan het Fries Landbouwmuseum. De collectie bestaat uit honderden rode zakdoeken en daarvan afgeleide items uit binnen- en buitenland. De oudste zakdoeken zijn meer dan een eeuw oud. Sommige exemplaren zijn uniek.

Van oudsher bestaan de zakdoeken in twee maten: kleine voor in de zak en de grote voor om  hals of hoofd. De stof is vaak een mix van katoen en kashmierwol. Er bestaan ook extra grote zakdoeken, die vooral werden gebruikt als knapzak. Bij speciale evenementen worden nog weleens bijzondere zakdoeken uitgegeven. Tegenwoordig kan je de stof aan de meter kopen en er tafelkleden, servetten en kledingstukken van maken. Tijdens carnaval is de boerenzakdoek populair. Recentelijk werd ook door protesterende boeren en anderen de zakdoek gebruikt als symbool van verzet.

De meeste boerenzakdoeken zijn rood, destijds gekleurd door de wortel van de meekrapplant. Meekrap is een van de weinige natuurlijke pigmenten die kleurecht blijft. De rode zakdoek was van oudsher bedoeld voor doordeweeks gebruik. Op zondag en tijdens rouw werden andere kleuren gebruikt. De patronen op de zakdoeken zijn in de regel op dezelfde manier opgebouwd: een symmetrische rand rond een middenvlak vol strooimotiefjes, met soms in het midden een medaillon met een voorstelling. In de randen staan vaak ranken, bloemen, stippeltjes of geometrische motieven, meestal geïnspireerd op Oost-Aziatische voorbeelden. De boerenzakdoeken worden nog altijd gemaakt in de fabriek van de familie Fentener van Vlissingen (Vlisco, Helmond).

* De verzameling is te zien in de presentatiezaal van het museum. Wanneer er lezingen gegeven worden, kan het zijn dat de rode zakdoeken tijdelijk niet te bezichtigen zijn.

NH Nieuws

Onlangs heeft NH Nieuws een opname gemaakt met Fred Snip over zijn verzameling zakdoeken.

Lees het artikel en bekijk de opname van NH Nieuws